บทนำ: ทำไม "防災 (Bousai)" ถึงเป็นสิ่งแรกที่ต้องรู้เมื่ออยู่ญี่ปุ่น?
สวัสดีค่ะทุกคน ยุ้ยเซนเซมารายงานตัวเพื่อแบ่งปันข้อมูลที่สำคัญที่สุดในชีวิตการอยู่อาศัยที่ญี่ปุ่นแล้วค่ะ! ประเทศญี่ปุ่นเป็นเกาะที่รายล้อมไปด้วยความงามของธรรมชาติ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็น "ดินแดนแห่งภัยพิบัติธรรมชาติ" ไม่ว่าจะเป็นแผ่นดินไหว (地震 - Jishin) ที่เกิดขึ้นบ่อยๆ คลื่นยักษ์สึนามิ (津波 - Tsunami) ไต้ฝุ่นรุนแรง (台風 - Taifu) หรือภูเขาไฟระเบิด ทุกคนทราบไหมคะว่าคำว่า 防災 (Bousai - โบไซ) แปลว่า "การป้องกันและบรรเทาภัยพิบัติ" ซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกปลูกฝังให้คนญี่ปุ่นเรียนรู้ตั้งแต่ชั้นอนุบาลเลยทีเดียวค่ะ!
สำหรับพวกเราคนไทยที่ย้ายมาเรียน ทำงาน หรือมาเที่ยวญี่ปุ่น การได้ยินเสียงสัญญาณเตือนภัยฉุกเฉินดังขึ้นจากโทรศัพท์มือถือ หรือเสียงประกาศตามลำโพงหมู่บ้านเป็นเรื่องที่น่าตื่นตระหนกตกใจมาก ยิ่งถ้าเราแปลไม่ออกว่าเสียงประกาศสั่งให้ "อพยพทันที" หรือแค่ "เฝ้าระวังภัยพิบัติ" เราอาจตัดสินใจผิดพลาดจนเกิดอันตรายถึงชีวิตได้ วันนี้ยุ้ยเซนเซและยูโตะเซนเซจึงตั้งใจทำสรุป "防災日本語 (ภาษาญี่ปุ่นเพื่อการป้องกันภัย)" มารวบรวมคำศัพท์และประโยคจำเป็นทั้งหมดให้ทุกคนได้เซฟเก็บไว้อ่านกันค่ะ!
คำแนะนำด่วนจาก YUI เซนเซ
จำหน้าจอประกาศแจ้งเตือนภัยในโทรศัพท์มือถือไว้ให้ดีนะคะ! สัญญาณเสียงเตือนแผ่นดินไหวจะมีเสียงดังสั่นระรัว "พิ้ว พิ้ว พิ้ว... จิชินเดส! จิชินเดส!" (地震です！地震です！) ทันทีที่ได้ยินเสียงนี้ ให้ทุกคนรีบมุดเข้าใต้โต๊ะที่แข็งแรง หรือใช้กระเป๋าบังศีรษะไว้ทันทีโดยไม่ต้องรอแปลให้จบประโยคค่ะ!
ส่วนที่ 1: คำศัพท์เฉพาะเมื่อเกิดแผ่นดินไหวและสึนามิ (地震・津波)
เวลาดูรายงานข่าวช่อง NHK หรือเปิดแจ้งเตือนภัยในแอปพลิเคชัน จะมีศัพท์วิชาการสำคัญเหล่านี้ปรากฏขึ้นบ่อยครั้ง:
- 震度 (Shindo - ชินโดะ): ระดับความสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหว ณ จุดวัดพื้นที่ต่างๆ ในญี่ปุ่น (มีระดับตั้งแต่ 0 ถึง 7 โดยระดับ 5 และ 6 จะแบ่งเป็น 5ย่อย/6ย่อย 5เข้ม/6เข้ม) *ต่างจากขนาดริกเตอร์ (Magnitude) นะคะ คนญี่ปุ่นจะดูระดับ Shindo เป็นหลักว่าบ้านสั่นแรงแค่ไหน
- 震源 (Shingen - ชินเก็น): จุดศูนย์กลางการเกิดแผ่นดินไหวใต้พื้นพิภพ
- 余震 (Yoshin - โยชิน): แผ่นดินไหวระลอกหลัง หรืออาฟเตอร์ช็อก
- 緊急地震速報 (Kinkyuu Jishin Sokuhou): ประกาศเตือนภัยแผ่นดินไหวล่วงหน้าแบบด่วนพิเศษ (แจ้งล่วงหน้าก่อนคลื่นความสั่นสะเทือนรุนแรงมาถึงเราไม่กี่วินาที)
- 津波警報 (Tsunami Keihou): ประกาศเตือนภัยคลื่นสึนามิ (ระดับความสูงคลื่นคาดการณ์ 1-3 เมตร) ต้องรีบหนีขึ้นที่สูงทันที
- 大津波警報 (Oo-tsunami Keihou): ประกาศเตือนภัยคลื่นสึนามิยักษ์รุนแรงขั้นสูงสุด (คลื่นสูงเกิน 3 เมตรขึ้นไปถึงกว่า 10 เมตร) ต้องอพยพจากชายฝั่งด่วนที่สุด!
1. DROP (หมอบลงต่ำ)
2. COVER (ป้องศีรษะและลำตัวใต้เฟอร์นิเจอร์แข็งแรง)
3. HOLD ON (ยึดเกาะโต๊ะให้แน่นจนกว่าความสั่นสะเทือนจะสงบลง)
ส่วนที่ 2: คำศัพท์เมื่อเกิดพายุไต้ฝุ่น น้ำท่วม และดินถล่ม (台風・大雨・土砂災害)
ในฤดูร้อนและฤดูใบไม้ร่วงของญี่ปุ่น (ช่วงเดือนสิงหาคม - ตุลาคม) มักเป็นช่วงเวลาที่พายุไต้ฝุ่นขนาดใหญ่เข้าพัดถล่มญี่ปุ่น คำศัพท์ข่าวสารที่ต้องคอยระวังคือ:
- 土砂災害 (Dosha Saigai - โดฉะ ไซไก): ภัยพิบัติดินถล่มหรือโคลนถล่มจากภูเขา
- 氾濫 (Hanran - ฮันรัน): น้ำล้นตลิ่ง หรือน้ำท่วมไหลบ่าจากแม่น้ำใหญ่
- 特別警報 (Tokubetsu Keihou): ประกาศเตือนภัยพิเศษระดับสูงสุด (ภัยพิบัติร้ายแรงในรอบหลายสิบปีที่จะเกิดขึ้นแน่นอน)
- 避難指示 (Hinan Shiji - ฮินัน ชิจิ): คำสั่งอพยพ! (ระดับความเตือนภัยระดับ 4 จาก 5 ระดับ ทุกคนในพื้นที่เสี่ยงต้องย้ายไปศูนย์อพยพทันที)
- 緊急安全確保 (Kinkyuu Anzen Kakuho): มาตรการรักษาความปลอดภัยฉุกเฉินระดับสูงสุด (ระดับ 5) หากหนีไปศูนย์อพยพไม่ทันแล้ว ให้ย้ายขึ้นไปอยู่ชั้นบนสุดของบ้านหรือตึกข้างเคียงเพื่อรักษาชีวิต
| ระดับเตือนภัย | ชื่อประกาศ (ภาษาญี่ปุ่น) | การปฏิบัติตัวของประชาชน |
|---|---|---|
| ระดับ 3 | 高齢者等避難 (Koureicha-tou Hinan) | ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และเด็กเล็กเริ่มอพยพก่อน |
| ระดับ 4 | 避難指示 (Hinan Shiji) | ทุกคนในเขตอันตรายต้องอพยพทันที! |
| ระดับ 5 | 緊急安全確保 (Kinkyuu Anzen Kakuho) | ภัยพิบัติเกิดแล้ว! รักษาชีวิตในจุดปลอดภัยด่วนที่สุด |
ส่วนที่ 3: ภาษาญี่ปุ่นสำหรับใช้ในศูนย์อพยพ (避難所 - Hinanjo)
เมื่อต้องไปหลบภัยที่โรงยิมของโรงเรียนประถมหรือศาลาประชาคม ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์อพยพชั่วคราว การสื่อสารกับเจ้าหน้าที่และผู้คนรอบข้างมีความจำเป็นมาก ประโยคสนทนาช่วยเหลือตนเองเหล่านี้จะช่วยทุกคนได้ค่ะ:
• 水と食料はどこでもらえますか？
(Mizu to shokuryou wa doko de moraemasu ka?)
*แปล: ขอรับน้ำและอาหารบริจาคได้ที่ไหนคะ/ครับ?
• アレルギーがあります。これは卵／小豆が入っていますか？
(Arerugi- ga arimasu. Kore wa tamago/azuki ga haitte imasu ka?)
*แปล: ฉันมีอาการแพ้อาหาร สิ่งนี้มีไข่/ถั่วแดงผสมอยู่ไหมคะ?
(Karada ga itakute, yasumu basho o kashite kudasai.)
*แปล: ฉันเจ็บไข้ได้ป่วยตามร่างกาย ขอพื้นที่สำหรับนอนพักผ่อนหน่อยได้ไหมคะ?
🌸 บทสนทนาการป้องกันตัว (YUI & YUTO Survival Talk)
จำลองเหตุการณ์เมื่อโทรศัพท์มือถือของยุ้ยจังและยูโตะคุงส่งเสียงเตือนภัยแผ่นดินไหวฉุกเฉินตอนอยู่ที่ห้องพัก:
(Jishin desu! Tsuyoi yure ni keikai shite kudasai!)
*แปลไทย: แผ่นดินไหวเตือนภัย! โปรดระมัดระวังการสั่นสะเทือนรุนแรง!
🌸 YUI: ว้ายยย! ยูโตะคุง! แผ่นดินไหวมาแล้ว! รีบปิดแก๊สที่เตาทำอาหาร (ガスを止めて) แล้วก็มุดลงใต้โต๊ะเร็วยุ้ยกลัวมาก!
(Wai-y! Yuto-kun! Jishin ma laew! Reeb pid gas tee tao tam ar-harn laew kor mud long tai toh rew! Yui klua mak!)
*แปลญี่ปุ่น: キャー！ユートくん、地震よ！早く火を消して、テーブルの下に隠れて！すごく揺れてる！(Kya-! Yuto-kun, jishin yo! Hayaku hi o keshite, te-buru no shita ni kakurete! Sugoku yureteru!)
🦊 YUTO: ใจเย็นๆ ครับยุ้ยจัง! อย่าเพิ่งวิ่งออกไปข้างนอกนะครับ รอให้สั่นสะเทือนสงบลงก่อน แล้วเดี๋ยวพวกเราหยิบกระเป๋าเป้ฉุกเฉิน (非常用持ち出し袋) อพยพไปที่โรงเรียนประถมที่เป็นศูนย์หลบภัยกันครับ!
(Jai yen-yen krub Yui-jang! Yah pueng wing awk pai kang-nork na krub. Ror hai san sa-theuan sa-ngob korn laew diew puak rao yib kra-pao pae chuk-chern op-pa-yop pai tee rong-rian pra-thom tee pen soon lob-phai kan krub!)
*แปลญี่ปุ่น: 落ち着いて、ゆいちゃん！外に飛び出さないで。揺れが収まったら、非常用持ち出し袋を持って、指定避難所の小学校へ避難しましょう！(Ochitsuite, Yui-chan! Soto ni tobidasanaide. Yure ga osamattara, hijouyou mochidashibukuro o motte, shitei hinanjo no shougakkou e hinan shimashou!)
คำศัพท์สิ่งของที่ต้องมีในเป้กู้ภัยฉุกเฉิน (Bousai Goods)
ควรเตรียมของเหล่านี้บรรจุใส่กระเป๋าเป้กู้ภัย (非常用持ち出し袋) วางไว้ใกล้ๆ ประตูบ้านเสมอนะคะ:
避難指示 (Hinan Shiji) คือคำสั่งอพยพที่เป็นทางการ หากได้รับแจ้งเตือนผ่านมือถือหรือลำโพงเขตแปลว่าต้องหยุดทุกกิจกรรมและย้ายไปยังที่ปลอดภัยอย่างเป็นระบบโดยเร็วที่สุดค่ะ!
119 คือสายด่วนกู้ภัยแจ้งเพลิงไหม้ (火事 - Kaji) และเรียกรถกู้ชีพพยาบาล (救急車 - Kyuukyuusha) ของประเทศญี่ปุ่นค่ะ!