ความต่างของระบบการเรียนในญี่ปุ่นที่เด็กไทยต้องเตรียมรับมือ
สวัสดีค่าน้องๆ ทุกคน! มีใครกำลังฝันอยากจะไปเรียนต่อที่ประเทศญี่ปุ่นกันบ้างไหมคะ? ไม่ว่าจะเป็นการไปเรียนสถาบันสอนภาษาญี่ปุ่นระยะสั้น ไปต่อวิทยาลัยวิชาชีพ (Senmon Gakko) หรือเข้าศึกษาต่อในรั้วมหาวิทยาลัยชั้นนำของญี่ปุ่น การรู้คำศัพท์และเข้าใจระบบการเรียนการสอนของญี่ปุ่นล่วงหน้าถือเป็นแต้มต่อที่สำคัญมากๆ เลยค่ะ!
ระบบมหาวิทยาลัยและโรงเรียนญี่ปุ่นมีคีย์เวิร์ดเฉพาะตัวหลายอย่างที่ต่างจากเมืองไทยอย่างสิ้นเชิงค่ะ เช่น การแบ่งประเภทวิชาเรียน ระบบสัมมนาเจาะลึก (Zemi) วัฒนธรรมการทำกิจกรรมชมรม (Bukatsu / Circle) ตลอดจนการยื่นเรื่องขอทุนการศึกษาและขอส่วนลดนักเรียน วันนี้พวกเรา YUI เซนเซ และ YUTO เซนเซ รวบรวมคำศัพท์ชีวิตในโรงเรียนและมหาวิทยาลัยที่พบบ่อย พร้อมทั้งจะสอนวิธีใช้ให้เป็นประโยชน์สำหรับการปรับตัวในการไปใช้ชีวิตที่ญี่ปุ่นกันอย่างมีความสุขค่ะ!
1. คำศัพท์เกี่ยวกับการเข้าเรียนและชั้นเรียน (授業・講義)
ชีวิตเด็กเรียนสิ่งสำคัญคือตารางเรียนค่ะ คำศัพท์ที่ใช้ในชั้นเรียนภาษาและในระดับมหาวิทยาลัยมีความแตกต่างกันนิดหน่อยมาศึกษากันเลยค่ะ
講義 (kougi) / 授業 (jugyou)
ความหมาย: การบรรยายในมหาวิทยาลัย (講義) / คาบเรียนทั่วไป (授業)
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: ในโรงเรียนมัธยมหรือสถาบันสอนภาษาจะเรียกว่า 授業 (jugyou) แต่ในรั้วมหาวิทยาลัยที่เน้นการบรรยายทางวิชาการขนาดใหญ่จะนิยมเรียกคาบเรียนนั้นว่า 講義 (kougi) เป็นหลักค่ะ
今日の午後、経済学の講義があります。
(kyou no gogo, keizaigaku no kougi ga arimasu)
คำแปล: บ่ายวันนี้มีบรรยายวิชาเศรษฐศาสตร์ค่ะ
ゼミ (zemi)
ความหมาย: การสัมมนากลุ่มย่อยเฉพาะทางภายใต้การดูแลของศาสตราจารย์
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: ย่อมาจากภาษาเยอรมัน Seminar ในมหาวิทยาลัยญี่ปุ่นตั้งแต่ปี 3 เป็นต้นไป นักศึกษาจะต้องเลือกสังกัด ゼミ เพื่อทำวิจัยเฉพาะด้าน คุยแลกเปลี่ยนความเห็น และเขียนวิทยานิพนธ์จบการศึกษา (Sotsuron) ถือเป็นสังคมที่อบอุ่นและสนิทสนมกันมากค่ะ
私は佐藤教授のゼミに所属しています。
(watashi wa satou kyouju no zemi ni shozoku shite imasu)
คำแปล: ฉันสังกัดอยู่กลุ่มเซมินาร์ (สัมมนาวิจัย) ของศาสตราจารย์ซาโต้ค่ะ
単位 (tani)
ความหมาย: หน่วยกิตวิชาเรียน
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: ในการสำเร็จการศึกษาต้องเก็บหน่วยกิตให้ครบตามเกณฑ์ คำกริยาที่คู่กันบ่อยๆ คือ 単位を取る (tani wo toru - ได้หน่วยกิต) หรือ 単位を落とす (tani wo otosu - ตกหน่วยกิต/โดนดึงหน่วยกิตคืน) ซึ่งเป็นฝันร้ายของนักศึกษาทุกคนค่ะ!
試験に落ちて、必修科目の単位を落としてしまった。
(shiken ni ochite, hisshuu kamoku no tani wo otoshite shimatta)
คำแปล: สอบตกเลยชวดหน่วยกิตของวิชาบังคับไปซะแล้วครับ
2. คำศัพท์เกี่ยวกับการสอบและการวัดผล (試験・評価)
หลีกเลี่ยงไม่ได้เลยกับการวัดผลความรู้ค่ะ คำศัพท์ต่อไปนี้จะช่วยให้น้องๆ ยื่นคำร้องขอสอบซ่อมหรือตรวจสอบเกรดได้อย่างถูกต้องค่ะ
追試 (tsuishi) / 追試験 (tsuishiken)
ความหมาย: การสอบซ่อม หรือการสอบชดเชยภายหลัง
คำอธิบาย: กรณีที่นักเรียนป่วยไข้กะทันหัน หรือทำคะแนนสอบครั้งแรกได้ไม่ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำ ทางโรงเรียนจะอนุญาตให้ทำการยื่นเรื่องสอบ 追試 เพื่อโอกาสในการแก้ตัวค่ะ
風邪で本試験を受けられなかったので、来週追試を受けます。
(kaze de honshiken wo ukerarenatta node, raishuu tsuishi wo ukemasu)
คำแปล: เนื่องจากเป็นไข้หวัดเลยไม่สามารถเข้าสอบจริงได้ สัปดาห์หน้าเลยต้องเข้าสอบซ่อม/สอบชดเชยแทนครับ
成績 (seiseki) / 評価 (hyouka)
ความหมาย: เกรดเฉลี่ย/ผลการเรียน (成績) และการประเมินผลคะแนน (評価)
คำอธิบาย: การประเมินผลการเรียนในมหาวิทยาลัยญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะแบ่งระดับเป็น 秀 (Shu - ยอดเยี่ยม/A+), 優 (Yu - ดีเลิศ/A), 良 (Ryo - ดี/B), 可 (Ka - ผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำ/C) และ 不可 (Fuka - ไม่ผ่าน/F) ค่ะ
今回の期末試験の成績は、予想より良かったです。
(konkai no kimatsushiken no seiseki wa, yosou yori yokatta desu)
คำแปล: ผลการสอบปลายภาคในครั้งนี้ ออกมาดีกว่าที่คาดเดาเอาไว้เยอะเลยค่ะ
3. ธุรการ สวัสดิการ และการใช้บริการในสถาบัน (学内手続き・施設)
ชีวิตนักเรียนต่างชาติอย่างเรา จำเป็นต้องเข้าติดต่อกองบริการนักศึกษาและขอส่วนลดสิทธิประโยชน์ต่างๆ เพื่อช่วยเซฟค่าครองชีพค่ะ
学生課 (gakuseika)
ความหมาย: แผนกกิจการนักศึกษา / กองบริการการศึกษา
คำอธิบาย: เป็นสถานที่ยอดฮิตที่เราต้องไปบ่อยๆ ค่ะ ทั้งการยื่นทำบัตรนักเรียนชั่วคราว การทำใบรับรองสถานภาพนักเรียนเพื่อยื่นวีซ่า หรือปรึกษาปัญหาการใช้ชีวิตในหอพักค่ะ
在学証明書が必要なので、学生課へ行ってきます。
(zaigakushoumeisho ga hitsuyou na node, gakuseika e itte kimasu)
คำแปล: จำเป็นต้องใช้ใบรับรองสถานภาพนักเรียน ฉันขอตัวไปแผนกกิจการนักศึกษาก่อนนะคะ
奨学金 (shougakukin)
ความหมาย: ทุนการศึกษา
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: ในประเทศญี่ปุ่น ทุนการศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ ทุนให้เปล่าไม่ต้องชดใช้ 給付型 (kyuufugata) และ ทุนประเภทเงินกู้ยืมเพื่อการศึกษาที่ต้องผ่อนจ่ายคืนภายหลังจบการศึกษา 貸与型 (taiyogata) ซึ่งนักเรียนต่างชาติควรศึกษาและเลือกสมัครประเภทให้เปล่าเป็นอันดับแรกค่ะ
日本政府の奨学金に応募するつもりです。
(nihonseifu no shougakukin ni oubou suru tsumori desu)
คำแปล: ฉันตั้งใจจะสมัครยื่นขอทุนการศึกษาของรัฐบาลญี่ปุ่น (ทุนมง) ครับ
学割 (gakuwari)
ความหมาย: ส่วนลดนักเรียน/นักศึกษา (ย่อมาจาก 学生割引 - Gakusei Waribiki)
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: สิทธิพิเศษสุดคุ้มสำหรับนักศึกษาในญี่ปุ่น! เราสามารถใช้ 学割 ในการซื้อตั๋วรถไฟชินคันเซ็น ตั๋วรถบัสทางไกล บัตรเข้าชมพิพิธภัณฑ์ คาราโอเกะ หรือแม้แต่เมนูอาหารในบางร้านได้ถูกลงถึง 20-50% เลยล่ะค่ะ! อย่าลืมพกบัตรนักเรียน (Gakuseisho) ติดตัวเสมอด้วยนะคะ!
学生証を見せれば、映画館で学割が使えますよ。
(gakuseisho wo misereba, eigakan de gakuwari ga tsukaemasu yo)
คำแปล: ถ้าโชว์บัตรนักเรียนให้ดู จะสามารถใช้ส่วนลดนักศึกษาในโรงภาพยนตร์ได้ด้วยนะครับ
4. การทำกิจกรรมและรุ่นพี่รุ่นน้องในสถาบัน (クラブ活動・人間関係)
ชีวิตการเรียนจะสมบูรณ์แบบไม่ได้หากขาดมิตรภาพที่ดี วัฒนธรรมรุ่นพี่รุ่นน้องของญี่ปุ่นมีความเหนียวแน่นมาก ซึ่งสะท้อนผ่านกิจกรรมนอกห้องเรียนดังนี้ค่ะ
サークル (sa-kuru) / 部活 (bukatsu)
ความหมาย: ชมรมแบบผ่อนคลายเน้นบันเทิง (サークル) / ชมรมทางการเน้นฝึกซ้อมจริงจัง (部活)
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: 部活 (Bukatsu - ย่อมาจาก 部活動) จะจริงจังมาก ซ้อมหนักแทบทุกวัน และมีกฎรุ่นพี่รุ่นน้องเคร่งครัด ส่วน サークル (Circle) จะเป็นแนวสบายๆ จัดกิจกรรมสังสรรค์ ไปเที่ยวเล่นกีฬาเพื่อความบันเทิง เหมาะกับคนที่ไม่อยากเหนื่อยเกินไปและหาเพื่อนต่างคณะค่ะ
大学に入ったら、テニスのサークルに入りたいな。
(daigaku ni haittara, tennis no sa-kuru ni hairitai na)
คำแปล: ถ้าสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้แล้ว อยากลองเข้าชมรมเทนนิสดูจังเลยนะ
先輩 (senpai) / 後輩 (kouhai) / 同期 (douki)
ความหมาย: รุ่นพี่ (先輩) / รุ่นน้อง (後輩) / เพื่อนร่วมรุ่นที่เข้ามาพร้อมกัน (同期)
วัฒนธรรมญี่ปุ่น: ในระบบโรงเรียนและที่ทำงานของญี่ปุ่น ความสัมพันธ์รุ่นพี่รุ่นน้องสำคัญมาก ต้องใช้ภาษาทางสุภาพ (Keigo) คุยกับรุ่นพี่เสมอเพื่อแสดงความเคารพ ขณะที่เพื่อนร่วมรุ่น 同期 สามารถใช้ภาษาเป็นกันเอง (Tameguchi) คุยปรึกษากันได้อย่างสบายใจที่สุดค่ะ
親切な先輩に、レポートの書き方を教えてもらった。
(shinsetsu na senpai ni, repo-to no kakikata wo oshiete moratta)
คำแปล: ได้รับคำแนะนำและสอนวิธีเขียนรายงานจากรุ่นพี่ผู้ใจดีคนหนึ่งครับ
คำแนะนำพิเศษจาก YUI เซนเซ
การขอรับ 学割 (ส่วนลดนักเรียน) ในญี่ปุ่น เวลาซื้อตั๋วเดินทางไกลอย่างเช่น ตั๋วรถไฟ Shinkansen ไปเที่ยวต่างจังหวัดเนี่ย น้องๆ ต้องไปขอ "ใบรับรองการขอส่วนลดเดินทางนักเรียน" (通学旅行費割引証) จากตู้ออกเอกสารอัตโนมัติในมหาวิทยาลัยก่อนนะคะ! จะเอาแค่บัตรนักเรียนธรรมดาไปยื่นที่เคาน์เตอร์ขายตั๋ว JR ทันทีไม่ได้น้า เป็นทริคที่ต้องระวังมากๆ เลยล่ะค่ะ!
คำแนะนำพิเศษจาก YUTO เซนเซ
สำหรับเรื่องชมรม ถ้าอยากเน้นหาเพื่อนแบบกว้างขวาง สนุกสนาน ไม่เคร่งครัด แนะนำให้เลือก サークル (Circle) ดีกว่าครับ แต่ถ้าเป็นคนที่ชื่นชอบกีฬาหรือศิลปะดนตรีชนิดนั้นมากๆ และต้องการทักษะระดับไปแข่งทีมชาติหรืออยากมีเพื่อนแท้ที่ร่วมทุกข์ร่วมสุขกัน การเข้า 部活 (Bukatsu) จะเป็นประสบการณ์ชีวิตที่ดีเยี่ยมและได้รับความเคารพจากคนญี่ปุ่นอย่างสูงยามสมัครเข้าทำงาน (Shukatsu) ด้วยครับ!
คลังคำศัพท์ชีวิตการเรียนออกเสียง (School Vocab Grid)
* คลิกปุ่มสีเขียว 🔊 เพื่อฟังเสียงอ่านสำเนียงแท้ๆ จากเซนเซได้เลยนะคะ!
ลองฝึกสมองก่อนเริ่มใช้ชีวิตจริงในประเทศญี่ปุ่นกันนะคะ!
คำถามที่พบบ่อย (FAQs) - ไขข้อข้องใจนักเรียนแลกเปลี่ยน
学割 ได้ตามปกติค่ะ แต่ถ้าโรงเรียนได้รับการรับรองเป็นเพียงบริษัทจำกัดทั่วไป (株式会社 - Kabushikigaisha) ก็จะไม่สามารถออกสิทธิส่วนลดนักเรียนสำหรับการเดินทาง JR ได้ค่ะ ต้องเช็คให้ดีก่อนจองเรียนนะคะ!