บทนำ: ทำไมไวยากรณ์ "การให้และรับ" ของญี่ปุ่นจึงยากลำบากสำหรับคนไทย?
ในภาษาไทยของเรา หากเราอยากจะบอกว่า "ฉันให้หนังสือกับเพื่อน" หรือ "เพื่อนให้หนังสือกับฉัน" หรือ "ฉันรับหนังสือมาจากเพื่อน" เราจะใช้คำว่า "ให้" และ "รับ" ได้ตรงตัวเลยใช่ไหมคะ? โครงสร้างประโยคไม่ได้ซับซ้อนมากนัก เพียงแค่ระบุว่าใครเป็นผู้กระทำและผู้ถูกกระทำก็เสร็จสิ้นแล้ว แต่ทว่าเมื่อพวกเราย้ายมาเรียนภาษาญี่ปุ่น ปัญหาก็ผุดขึ้นมาราวกับดอกเห็ดทันทีค่ะ! เพราะชาวญี่ปุ่นให้ความสำคัญอย่างสูงที่สุดกับ "ทิศทางการเคลื่อนย้ายของสิ่งของและการกระทํา" รวมถึง "ความห่างชิดทางสังคม (Concept of Uchi-Soto)" นั่นเองค่ะ
คนญี่ปุ่นไม่ได้มองการ "ให้" เป็นแค่กริยาธรรมดาๆ แต่มองว่าสิ่งของนั้นเคลื่อนย้ายจาก "คนในกลุ่มของเรา (内 - Uchi)" ออกไปสู่ "คนนอกกลุ่ม (外 - Soto)" หรือสลับกัน และตัวเราเองอยู่ในตำแหน่งผู้รับความคุ้มครองหรือความเอื้อเฟื้อนั้นหรือไม่? ดังนั้น กริยาคำว่า "ให้" จึงถูกแยกออกเป็นสองคำหลักๆ คือ あげる (Ageru) และ くれる (Kureru) ซึ่งทำลายสมาธิการจำของผู้เรียนคนไทยอย่างมาก วันนี้ยุ้ยเซนเซและยูโตะคุงจะพาทุกคนไปชำแหละจุดปราบเซียนนี้ให้เข้าใจอย่างทะลุปรุโปร่ง พร้อมวิธีการจำลัดที่ไม่จำเป็นต้องท่องจำให้ปวดสมองกันค่ะ!
ข้อคิดจาก YUI เซนเซ
ผู้เรียนภาษาญี่ปุ่นชาวไทยจำนวนมากสับสนตรงที่ว่า ทั้ง "あげる" และ "くれる" ต่างแปลว่า "ให้" เหมือนกันในพจนานุกรมไทย แต่จุดตัดสินที่ง่ายที่สุดคือ "ใครเป็นผู้ได้รับสิ่งนั้น?" ถ้าปลายทางของผู้รับคือ "ฉัน" หรือ "คนในครอบครัวของฉัน" จะต้องใช้ くれる เสมอ! ห้ามนำ あげる มาใช้กับกรณีที่คนอื่นให้สิ่งของแก่ฉันเด็ดขาดเลยนะคะ นี่เป็นกฎเหล็กข้อแรกเลยค่ะ!
ส่วนที่ 1: ชำแหละ 3 กริยาหลักแห่งการให้และรับ (あげる, くれる, もらう)
เพื่อเริ่มต้นทำความเข้าใจ เรามาดูโครงสร้างประโยคพื้นฐาน คำเชื่อม (助詞 - Particle) และทิศทางของคำกริยาทั้ง 3 ตัวนี้ในระดับภาษาทั่วไป (Plain / Polite form) กันก่อนนะคะ:
1. あげる (Ageru) - ฉันให้คนอื่น / คนอื่นให้กันเอง
ใช้ในกรณีที่ ผู้พูด (ฉัน) มอบของให้ผู้อื่น หรือ คนอื่นมอบของให้กันเอง (ไม่ใช่ผู้รับที่เป็นตัวฉันหรือญาติสนิทของฉัน)
私は友達にプレゼントをあげました。
(Watashi wa tomodachi ni purezento o agemashita.)
*แปล: ฉันได้ให้ของขวัญแก่เพื่อน (ทิศทางออกจากตัวฉันไปหาเพื่อน)
タナカさんはマリーさんに花をあげました。
(Tanaka-san wa Marii-san ni hana o agemashita.)
*แปล: คุณทานากะได้ให้ดอกไม้แก่คุณมารี (ทิศทางออกจากคนอื่นไปหาอีกคน)
2. くれる (Kureru) - คนอื่นให้ฉัน / คนอื่นให้คนในครอบครัวของฉัน
ใช้ในกรณีที่ บุคคลอื่นมอบสิ่งของให้แก่ตัวฉัน (ผู้พูด) หรือมอบให้แก่ บุคคลที่เป็นญาติพี่น้อง/สมาชิกในกลุ่มของฉัน (内 - Uchi)
友達は私にお土産をくれました。
(Tomodachi wa watashi ni omiyage o kuremashita.)
*แปล: เพื่อนให้ของฝากแก่ฉัน (ทิศทางวิ่งเข้ามาหาตัวฉัน)
鈴木さんは私の母にお菓子をくれました。
(Suzuki-san wa watashi no haha ni okashi o kuremashita.)
*แปล: คุณซูซูกิให้ขนมแก่แม่ของฉัน (แม่เป็นคนในครอบครัว ถือเป็นกลุ่มเดียวกับฉัน จึงต้องใช้ くれる)
3. もらう (Morau) - ฉันรับจากคนอื่น / ได้รับสิ่งของ
ใช้เมื่อเปลี่ยนมุมมองโดยเอา ผู้รับ (ฉันหรือคนอื่น) มาเป็นประธานของประโยค เพื่อบอกว่า "ฉัน/ผู้รับ ได้ไปรับหรือได้รับของมาจากผู้ให้"
私は友達から本をもらいました。
(Watashi wa tomodachi kara hon o moraimashita.)
*แปล: ฉันได้รับหนังสือมาจากเพื่อน (หรือแปลสั้นๆ ว่า: เพื่อนให้หนังสือฉัน โดยประธานคือฉันเป็นฝ่ายไปรับมา)
山田さんは木村さんに時計をもらいました。
(Yamada-san wa Kimura-san ni tokei o moraimashita.)
*แปล: คุณยามาดะได้รับนาฬิกามาจากคุณคิมุระ (ใช้ に หรือ から ก็ได้ในฐานะผู้ส่งมอบสิ่งของ)
ส่วนที่ 2: ตารางเปรียบเทียบระดับความสุภาพ (Keigo - 敬語) ในระดับต่างๆ
ในความเป็นจริง ยามที่พวกเราต้องคุยกับหัวหน้างานชาวญี่ปุ่น ลูกค้า หรือครูบาอาจารย์ เราไม่สามารถใช้ あげる, くれる, もらう ตรงๆ ได้ค่ะ เพราะฟังดูสนิทสนมเกินไปและขาดความเคารพอย่างเหมาะสม ภาษาญี่ปุ่นจึงมีระบบคำกริยาแสดงการมอบ-รับที่สุภาพขึ้นดังตารางต่อไปนี้ค่ะ:
| ความหมายดั้งเดิม | กริยาทั่วไป (Plain) | ใช้เมื่อให้กับบุคคลต่ำกว่า / สัตว์ / พืช | ใช้เมื่อให้กับบุคคลระดับเดียวกัน / สนิทกัน | ใช้กับผู้ใหญ่ / ลูกค้า / ผู้มีพระคุณ (สุภาพ/ยกย่อง) |
|---|---|---|---|---|
| ให้ (ทิศทางออกไป) | あげる (Ageru) | やる (Yaru) (เช่น รดน้ำต้นไม้, ให้ขนมสุนัข) |
あげる (Ageru) あげます (Agemasu) |
差し上げる (Sashiageru) 差し上げます (ถ่อมตนอย่างสูงยามมอบให้ผู้ใหญ่) |
| ให้ (ทิศทางเข้าหาตัวเรา) | くれる (Kureru) | - | くれる (Kureru) くれます (Kuremasu) |
くださる (Kudasaru) くださいます (ยกย่องผู้ใหญ่ที่ให้สิ่งของแก่เรา) |
| รับ (เราเป็นประธานรับมา) | もらう (Morau) | - | もらう (Morau) もらいます (Moraimasu) |
いただく (Itadaku) いただきます (ถ่อมตนเวลาได้รับของจากผู้ใหญ่) |
คำแนะนำเพิ่มเติมจาก YUTO เซนเซ
จุดสำคัญที่พบบ่อย in ชีวิตประจำวันคือคำว่า いただく (itadaku) ครับ คนไทยเรามักพูดทับศัพท์คำว่า 「いただきます」(Itadakimasu) ก่อนรับประทานอาหารใช่ไหมครับ? แท้จริงแล้วนั่นคือรูปกริยาสุภาพแสดงความถ่อมตนของ もらう ที่หมายความว่า "ขอรับอาหารมื้อนี้มาด้วยความเคารพอย่างสูง" นั่นเองครับ หากเข้าใจรากศัพท์ตัวนี้ จะเข้าใจวิธีใช้ในประโยคทำงานได้รวดเร็วมากครับ
ส่วนที่ 3: ขั้นกว่าของไวยากรณ์: การให้และรับความช่วยเหลือ (~てあげる, ~てくれる, ~てもらう)
เมื่อเราเปลี่ยนสิ่งของธรรมดาให้กลายเป็น "การกระทํา" เพื่อบอกเล่าการมีน้ำใจช่วยเหลือเกื้อกูลกัน in สังคมญี่ปุ่น เราจะนำคำกริยาหลักมาผันให้อยู่ in รูป て (Te-form) แล้วตามด้วยคำกริยาแสดงการมอบ-รับค่ะ ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญและประเด็นเด็ดที่ออกสอบ JLPT N4 และ N3 ทุกรอบแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้เลยค่ะ!
1. ~てあげる (~te ageru) - ทำบางอย่างให้คนอื่น
ใช้เมื่อเราเป็นฝ่ายทำอะไรบางอย่างเพื่อประโยชน์ของคนอื่น แต่มีข้อควรระวังสำคัญทางวัฒนธรรมคือ คำนี้อาจฟังดูอวดดีหรือเป็นการยัดเยียดน้ำใจ (押し付けがましい - Oshitsukegamashii) หากนำไปพูดกับผู้ใหญ่โดยตรง
私は鈴木さんに日本語を教えてあげました。
(Watashi wa Suzuki-san ni Nihongo o oshiete agemashita.)
*แปล: ฉันได้สอนภาษาญี่ปุ่นให้คุณซูซูกิ (ทำความดีให้เขา)
2. ~てくれる (~te kureru) - คนอื่นมาทำบางสิ่งให้ตัวเรา (รู้สึกขอบคุณ)
ใช้เมื่อมีใครบางคนยินดีทำเรื่องดีๆ หรือทำภารกิจบางอย่างให้แก่เราหรือเพื่อนพ้องของเรา ซึ่งเมื่อพวกเราใช้คำนี้ จะแสดงออกถึง "ความตื้นตันและขอบคุณ" ต่อผู้ทำเป็นอย่างมาก
佐藤さんは私の荷物を持ってくれました。
(Satou-san wa watashi no nimotsu o motte kuremashita.)
*แปล: คุณซาโต้ช่วยถือสัมภาระให้แก่ฉัน (รู้สึกยินดีที่เขาเข้ามาช่วย)
3. ~てもらう (~te morau) - ร้องขอ/ได้รับความช่วยเหลือจากผู้อื่น
มีความหมายทางปฏิบัติคล้ายคลึงกับ ~てくれる (คนอื่นทำของให้เรา) แต่ต่างตรงที่ประธานของประโยคเป็น "ฉัน" ซึ่งหมายถึงตัวฉันเป็นฝ่ายไปขอร้อง หรือได้รับอานิสงส์จากการกระทำนั้นโดยสมบูรณ์
私は山田さんにカメラを修理してもらいました。
(Watashi wa Yamada-san ni kamera o shuuri shite moraimashita.)
*แปล: ฉันได้รับการซ่อมกล้องจากคุณยามาดะ (หรือแปลไทยเข้าใจง่าย: คุณยามาดะช่วยซ่อมกล้องให้ฉัน โดยประธานคือฉันเป็นผู้รับผลประโยชน์)
🌸 บทสนทนาจำลองinชีวิตจริง (YUI & YUTO Chat)
มาจำลองสถานการณ์ยามที่ ยุยจัง (สาวแกล) และ ยูโตะคุง (ประธานนักเรียนสุดเนิร์ด) กำลังคุยกันinห้องทำงานเรื่องขนมหวานและงานเอกสารกันเถอะค่ะ:
(Yuto-kun! Du ni ji! Watashi wa keeki shokoraa no yuumeiten no o katta yo. Deaw watashi wake te ageyou ka?)
*แปลญี่ปุ่น: ユートくん！このチョコケーキ、半分あげようか？ (Yuto-kun! Kono choko keeki, hanbun ageyou ka?)
🦊 YUTO: ว้าว ขอบคุณครับยุยจัง ดีใจจังเลย! งั้นชิ้นนี้คุณให้ผมจริงๆ นะครับ (僕にくれるの？)
(Waow, khop khun krap Yui-chan. Dii jai jang! Ngan chin nii khun hai pom jing jing na krap?)
*แปลญี่ปุ่น: わあ、ありがとう！僕にくれるの？ (Waa, arigatou! Boku ni kureru no?)
🌸 YUI: แน่นอนสิ! ก็เมื่อวานยูโตะคุงช่วยติวข้อสอบไวยากรณ์ญี่ปุ่นให้ฉัน (สอนให้ฉัน -> 教えてくれた) นี่นา ฉันก็เลยอยากขอบคุณไงล่ะ!
(Nae non si! Kor muea wan Yuto-kun chuay tew kor sob waiyakorn hai chan nii na. Chan loei yak khop khun ngai la!)
*แปลญี่ปุ่น: もちろん！昨日ユートくんが文法を教えてくれたから、そのお礼だよ！ (Mochiron! Kinou Yuto-kun ga bunpou o oshiete kureta kara, sono orei dayo!)
🦊 YUTO: ฮ่าๆ อย่างนั้นengเหรอครับ ยินดีเสมอครับ อ้อ! แล้วก็ใบงานสรุปครั้งหน้า ผมให้เซนเซช่วยเซ็นอนุมัติเรียบร้อยแล้วนะครับ (ให้ช่วยตรวจสอบเสร็จแล้ว -> チェックしてもらいました) คุณเอาไปอ่านทวนได้เลยนะ!
(Haha, yarng nan eng rhor krap. Yin dee samoe krap. Aor! Laew kor bai ngan sarup krang na pom hai sensei chuay check riab roy laew na krap. Khun ao pai arn tuan dai loei na!)
*แปลญี่ปุ่น: はは、そうなんですね。あ、次の要約プリント、先生にチェックしてもらいましたよ。使ってください！ (Haha, sounandesu ne. A, tsugi no youyaku purinto, sensei ni chekku shitemoraimashita yo. Tsukatte kudasai!)
คำศัพท์สำคัญเกี่ยวกับการให้-รับ (Vocab Cards)
ฝึกออกเสียงคำกริยาและรูปแบบแสดงน้ำใจเหล่านี้ร่วมกับสาวแกลผ่านปุ่มฟังเสียงอ่านออกเสียงจริงกันเลยค่ะ!
~てあげる หมายถึงเราไปเกื้อกูลทำให้ท่าน การบอกว่าสอนให้คุณครูถือว่าเสียมารยาทอย่างรุนแรงเลยนะคะ!
~ていただく เป็นคำสุภาพระดับสูงแบบถ่อมตัว (Kenjougo) บ่งชี้ว่า "ตัวฉันได้รับเกียรติให้ความรู้มาจากเซนเซ" เหมาะสมที่สุดinการคุยตอบแทนอาจารย์และหัวหน้าค่ะ!
あげました แปลว่าให้น้องสาวให้หนังสือแก่ทานากะ ซึ่งตรงข้ามกับความหมายที่ระบุว่าน้องสาวเป็นฝ่ายได้รับมาค่ะ
に (ni) หน้าคุณทานากะ ดังนั้น น้องสาวจึงได้รับมาจากทานากะ กริยาที่ถูกต้องจึงต้องใช้ もらいました (moraimashita) ค่ะ!
คำถามที่พบบ่อย (FAQs) - เคลียร์ข้อสงสัยเรื่องการให้และรับ
~てあげる แฝงไปด้วยความหมายที่ว่าประธานอยู่เหนือกว่าผู้รับและกำลังทำความดีสงเคราะห์แก่เขาครับ การพูดกับหัวหน้าว่า "ผมถือเอกสารให้เอาไหมครับ" โดยใช้ 持ってあげる จะรู้สึกเหมือนเราไปหยิ่งยะโสใส่ท่าน ควรใช้วิธีพูดแบบสุภาพถ่อมตนอย่าง 「お持ちいたします」(O-mochi itashimasu) จะนอบน้อมที่สุดครับ
やる (yaru) inบทบาทของ "ให้" จะใช้กับน้องชาย น้องสาว ลูกของเรา หรือผู้ที่มีอายุต่ำกว่ามากๆ inครอบครัวที่เป็นกันเองสุดๆ ค่ะ แต่ปัจจุบันคุณแม่ยุคใหม่บางคนก็นิยมใช้ あげる (ageru) กับลูกๆ เพื่อให้เป็นแบบอย่างความนุ่มนวลของภาษาก็มีจำนวนมากเช่นกันค่ะ
に หรือ から นำหน้าผู้ให้เสมอเมื่อใช้กับ もらう เพื่อความถูกต้องไม่สับสนinประโยคยาวๆ ครับ