เรียนรู้คำศัพท์และขั้นตอนสำคัญเมื่อต้องไปยังสำนักงานเขตหรืออำเภอของญี่ปุ่น (City Hall / Ward Office) ตั้งแต่การแจ้งย้ายเข้า ย้ายออก สมัครประกันสุขภาพ และขอเอกสารราชการต่างๆ แบบเข้าใจง่ายสำหรับคนไทย
ยินดีต้อนรับเพื่อนๆ ทุกคนเข้าสู่บทเรียนสุดเอ็กซ์คลูซีฟสำหรับการใช้ชีวิตในประเทศญี่ปุ่นกับพวกเรา YUI & YUTO センセ กันอีกครั้งนะคะ! สำหรับชาวต่างชาติอย่างพวกเราที่เพิ่งย้ายมาเรียนต่อ ทำงาน หรือเปลี่ยนที่อยู่ในประเทศญี่ปุ่น สถานที่แห่งแรกที่เราต้องแวะไปทำเรื่องอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เลยก็คือ "สำนักงานเขต หรือ ที่ทำการอำเภอ" (ที่คนญี่ปุ่นมักเรียกว่า 市役所 - Shiyakusho หรือ 区役所 - Kuyakusho) นั่นเองค่ะ!
การติดต่อส่วนราชการของญี่ปุ่นนั้นมีชื่อเสียงเรื่องความละเอียดและมีขั้นตอนที่เป็นระเบียบมากค่ะ นอกจากนี้ เอกสารและชื่อบริการต่างๆ ยังเต็มไปด้วยตัวคันจิระดับยาก และศัพท์เฉพาะทางราชการที่แทบจะไม่เจอในบทเรียนทั่วไปเลย ทำให้หลายๆ คนเกิดอาการกังวลเกร็งหัวใจเวลาเดินเข้าไปติดต่อ ในบทความนี้พวกเราจึงตั้งใจสรุปคำศัพท์ราชการที่พบบ่อย ลำดับขั้นตอนการย้ายเข้า-ย้ายออก วิธีลงทะเบียนระบบประกันสุขภาพ และบทสนทนาตัวอย่างที่นำไปใช้หน้าเคาน์เตอร์ได้ทันที มาให้เพื่อนๆ ได้ศึกษาเตรียมความพร้อมกันอย่างจุใจเลยค่ะ รับรองว่าอ่านจบแล้วเดินเข้าเขตได้อย่างมั่นใจแน่นอน!
เมื่อเดินเข้าไปในที่ทำการอำเภอของญี่ปุ่น สิ่งแรกที่เราต้องมองหาคือ "แผนก" หรือ "หน้าต่างบริการ" (窓口 - Madoguchi) ที่ถูกต้องกับเรื่องที่เราต้องการติดต่อค่ะ มาดูคำศัพท์สถานที่และแผนกที่เกี่ยวข้องกับชาวต่างชาติมากที่สุดกันเลยค่ะ
| คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น | คำอ่าน (Hiragana/Romaji) | คำอธิบายภาษาไทย |
|---|---|---|
| 市役所 / 区役所 | しやくしょ / くやくしょ Shiyakusho / Kuyakusho |
ที่ทำการอำเภอ (สำหรับเมืองทั่วไป) / สำนักงานเขต (สำหรับเขตในเมืองใหญ่ เช่น โตเกียว) |
| 市民課 / 戸籍住民課 | しみんか / こせきじゅうみんか Shiminka / Koseki Jūminka |
แผนกทะเบียนราษฎร์และทะเบียนบ้าน (ใช้สำหรับแจ้งย้ายที่อยู่ ยื่นเอกสารแจ้งเข้า-ออก และขอคัดสำเนาทะเบียนบ้าน) |
| 国民健康保険課 | こくみんけんこうほけんか Kokumin Kenkō Hoken-ka |
แผนกประกันสุขภาพแห่งชาติ (สำหรับสมัคร ทำเรื่องลดหย่อน หรือเปลี่ยนข้อมูลผู้ประกันตนรายย่อย) |
| 窓口 | まどぐち Madoguchi |
ช่องบริการ, เคาน์เตอร์ติดต่อสอบถามประจำแผนก |
| 総合案内 | そうごうあんない Sōgō Annai |
ประชาสัมพันธ์ส่วนกลาง (จุดแรกที่ควรเข้าไปถามหากไม่แน่ใจว่าต้องไปแผนกไหน) |
| 発券機 | はっけんき Hakkenki |
เครื่องกดบัตรคิว (เราต้องเลือกกดตามปุ่มประเภทบริการที่ต้องการ เช่น ย้ายเข้า, ขอเอกสาร) |
เมื่อย้ายบ้านหรือเพิ่งเดินทางถึงญี่ปุ่น กฎหมายระบุว่าชาวต่างชาติทุกคนที่มีวีซ่าระยะกลางถึงยาวต้องมาลงทะเบียนที่อยู่ภายใน 14 วันค่ะ และหากย้ายออกไปเมืองอื่นก็ต้องมาทำเรื่องแจ้งย้ายออกเช่นกัน คำศัพท์ชุดนี้จึงเป็นหัวใจสำคัญมากค่ะ
| คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น | คำอ่าน (Hiragana/Romaji) | คำแปลภาษาไทย |
|---|---|---|
| 転入届 | てんにゅうとどけ Tenniyū-todoke |
ใบแจ้งย้ายเข้า (ยื่นที่เขตใหม่ภายใน 14 วันหลังจากย้ายเข้าอยู่อาศัยจริง) |
| 転出届 | てんしゅつとどけ Tenshutsu-todoke |
ใบแจ้งย้ายออก (ต้องยื่นที่เขตเดิมก่อนที่จะทำการย้ายบ้านไปยังเขตอื่น) |
| 転出証明書 | てんしゅつしょうめいしょ Tenshutsu Shōmeisho |
หนังสือรับรองการย้ายออก (จะได้จากเขตเก่าเพื่อนำไปยื่นคู่กับใบย้ายเข้าที่เขตใหม่) |
| 転居届 | てんきょとどけ Tenkyo-todoke |
ใบแจ้งย้ายที่อยู่ภายในเขตเดิม (ใช้กรณีเปลี่ยนบ้านแต่ยังอยู่ในเขตการปกครองเดิม) |
| 住民票 | じゅうみんひょう Jūminhyō |
ใบทะเบียนบ้าน (ในญี่ปุ่นใช้เป็นหลักฐานยืนยันที่อยู่และสมาชิกในครอบครัว มักต้องขอเพื่อยื่นสมัครงาน เปิดบัญชีธนาคาร หรือทำสัญญาซื้อรถ) |
| 在留カード | ざいりゅうかーど Zairyū Kādo |
บัตรประจำตัวต่างด้าว (Residence Card) ซึ่งเจ้าหน้าที่จะทำการพิมพ์ที่อยู่ใหม่ลงบนหลังบัตรให้เราหลังทำเรื่องเสร็จ |
| 世帯主 | せたいぬし Setainushi |
หัวหน้าครัวเรือน (หากอาศัยอยู่คนเดียว ให้กรอกชื่อตัวเองเป็นหัวหน้าครัวเรือนได้เลยค่ะ) |
| 本人確認書類 | ほんにんかくにんしょるい Honnin Kakunin Shorui |
เอกสารยืนยันตัวตน (เช่น หนังสือเดินทาง หรือบัตรประจำตัวต่างด้าว) |
เมื่อเพื่อนๆ ต้องการย้ายบ้านไปต่างเมืองหรือต่างเขตการปกครอง จะต้องทำขั้นตอนต่อไปนี้เสมอค่ะ:
ชาวต่างชาติที่อยู่ในญี่ปุ่นเกิน 3 เดือน จำเป็นต้องเข้าร่วมระบบประกันสุขภาพของรัฐค่ะ สำหรับนักเรียนต่างชาติ ฟรีแลนซ์ หรือผู้ที่ไม่มีประกันสังคมกับบริษัท จะต้องสมัคร "ประกันสุขภาพแห่งชาติ" (国民健康保険) ที่เขตของตนเองค่ะ ซึ่งแผนกนี้มีคีย์เวิร์ดสำคัญที่ต้องทราบดังนี้:
| คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น | คำอ่าน (Hiragana/Romaji) | คำแปลภาษาไทย |
|---|---|---|
| 国民健康保険 | こくみんけんこうほけん 国民健康保険 / Kokumin Kenkō Hoken |
ระบบประกันสุขภาพแห่งชาติ (ช่วยจ่ายค่ารักษาพยาบาล 70% ทำให้ผู้ป่วยชำระจริงเพียง 30%) |
| 保険証 | ほけんしょう Hokenshō |
บัตรประกันสุขภาพ (ต้องพกติดตัวเวลาไปรับการรักษาที่คลินิกหรือโรงพยาบาลในญี่ปุ่นเสมอ) |
| 保険料 | ほけんりょう Hokenryō |
เบี้ยประกันสุขภาพรายเดือน (คำนวณจากรายได้ในปีที่ผ่านมา ในปีแรกที่มาญี่ปุ่นเบี้ยจะค่อนข้างต่ำเนื่องจากยังไม่มีรายได้ในญี่ปุ่นค่ะ) |
| 減額 / 減免 | げんがく / げんめん Gengaku / Genmen |
การลดหย่อน / ยกเว้นค่าธรรมเนียม (นักเรียนต่างชาติที่มีรายได้ต่ำกว่าเกณฑ์สามารถยื่นเรื่องขอปรับลดเบี้ยประกันสุขภาพได้ค่ะ ห้ามลืมเด็ดขาดนะ!) |
| 住民税 | じゅうみんぜい Jūminzei |
ภาษีท้องถิ่น / ภาษีผู้อยู่อาศัย (จัดเก็บโดยเขตหรืออำเภอ โดยคำนวณจากฐานรายได้ของปีปฏิทินที่ผ่านมา) |
| マイナンバーカード | まいなんばーかーど Mai Nambā Kādo |
บัตรหมายเลขประจำตัวประชาชนญี่ปุ่น (My Number Card) ใช้ในการยืนยันตัวตน ยื่นภาษี และกดเอกสารราชการผ่านตู้เซเว่นได้สะดวกรวดเร็วค่ะ |
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนและคุ้นเคยกับการสนทนาจริง มาดูบทสนทนาจำลอง 2 สถานการณ์ยอดฮิตที่หน้าเคาน์เตอร์บริการกันเลยค่ะ
เจ้าหน้าที่เขต (職員 - Shokuin)
こんにちは。本日はどのようなご用件でしょうか？
Konnichiwa. Honjitsu wa dono yō na go-yōken deshō ka?
สวัสดีครับ วันนี้มาติดต่อเดินเรื่องเกี่ยวกับอะไรครับ?
คนไทย (タイ人留学生 / 社員)
すみません、引っ越してきたので、転入届を出したいです。あと、新しい住所をカードに書いてもらえますか？
Sumimasen, hikkoshite kita node, tenniyū-todoke o dashitai desu. Ato, atarashii jūsho o kādo ni kaite moraemasu ka?
ขอโทษนะครับ พอดีผมเพิ่งย้ายบ้านมาใหม่ เลยอยากจะยื่นใบแจ้งย้ายเข้าครับ แล้วก็ช่วยพิมพ์ที่อยู่ใหม่ลงบนหลังบัตรไซริวให้ด้วยได้ไหมครับ?
เจ้าหน้าที่เขต (職員 - Shokuin)
かしこまりました。他の市役所からのお引越しですか？それとも海外からのご入国でしょうか？もし他の市からでしたら、「転出証明書」はお持ちですか？
Kashikomarimashita. Hoka no shiyakusho kara no o-hikkoshi desu ka? Sore tomo kaigai kara no go-nyūkoku deshō ka? Moshi hoka no shi kara deshitara, "tenshutsu shōmeisho" wa o-mochi desu ka?
รับทราบครับ ย้ายมาจากเมืองอื่น หรือว่าเพิ่งเดินทางมาจากต่างประเทศครับ? หากย้ายมาจากเมืองอื่นในญี่ปุ่น ไม่ทราบว่าได้นำใบรับรองการย้ายออก (Tenshutsu Shōmeisho) มาด้วยหรือเปล่าครับ?
คนไทย (タイ人留学生 / 社員)
はい、こちらが前の市役所でもらった転出証明書と、私の在留カードとパスポートです。
Hai, kochira ga mae no shiyakusho de moratta tenshutsu shōmeisho to, watashi no zairyū kādo to pasupōto desu.
ครับ นี่ครับใบรับรองการย้ายออกที่ได้จากอำเภอเก่า แล้วก็บัตรไซริวการ์ดกับพาสปอร์ตของผมครับ
เจ้าหน้าที่เขต (職員 - Shokuin)
ありがとうございます。では、こちらの申請書に新しい住所、氏名、前の住所などを記入して、この番号札を持ってお待ちください。
Arigatō gozaimasu. Dewa, kochira no shinseisho ni atarashii jūsho, shimei, mae no jūsho nado o kinyū shite, kono bangōfuda o motte o-machi kudasai.
ขอบคุณครับ ถ้าอย่างนั้นรบกวนกรอกที่อยู่ใหม่ ชื่อ นามสกุล และที่อยู่เก่าลงในใบคำร้องนี้ แล้วถือบัตรคิวนี้รอเรียกสักครู่นะครับ
คนไทย (タイ人留学生 / 社員)
あの、国民健康保険に入りたいのですが、手続きはこちらで合っていますか？
Ano, kokumin kenkō hoken ni hairitai no desu ga, tetsuzuki wa kochira de atte imasu ka?
เอ่อ ขอโทษนะคะ อยากจะสมัครประกันสุขภาพแห่งชาติค่ะ ไม่ทราบว่าทำเรื่องที่เคาน์เตอร์นี้ถูกต้องไหมคะ?
เจ้าหน้าที่เขต (職員 - Shokuin)
はい、健康保険の窓口はこちらです。在留カードを見せていただけますか？…ありがとうございます。本日、住所登録が終わったばかりですね。加入手続きを進めます。
Hai, kenkō hoken no madoguchi wa kochira desu. Zairyū kādo o misete itadakemasu ka? ... Arigatō gozaimasu. Honjitsu, jūsho tōroku ga owatta bakari desu ne. Kanyū tetsuzuki o susumemasu.
ใช่ครับ เคาน์เตอร์ประกันสุขภาพอยู่ตรงนี้ครับ ขอดูบัตรไซริวการ์ดหน่อยครับ... ขอบคุณครับ เพิ่งทำเรื่องแจ้งที่อยู่เสร็จวันนี้เลยนะครับ เดี๋ยวผมดำเนินเรื่องเข้าระบบประกันสุขภาพให้ครับ
คนไทย (タイ人留学生 / 社員)
私は留学生で、まだアルバイトをしていません。収入がないのですが、保険料の減免や安くする方法はありますか？
Watashi wa ryūgakusei de, mada arubaito o shite imasen. Shūnyū ga nai no desu ga, hokenryō no genmen ya yasuku suru hōhō wa arimasu ka?
พอดีฉันเป็นนักเรียนต่างชาติค่ะ และตอนนี้ยังไม่ได้เริ่มทำทำงานพิเศษเลย ยังไม่มีรายได้เลยค่ะ ไม่ทราบว่ามีมาตรการลดหย่อนเบี้ยประกันสุขภาพหรือทำให้ถูกลงบ้างไหมคะ?
เจ้าหน้าที่เขต (職員 - Shokuin)
留学生ですね。それでしたら、「非課税世帯」として保険料の減額申請が可能です。こちらの「所得申告書」に、前年の日本国内での収入が「ゼロ」であると記入して提出してください。ベースの保険料が約7割安くなります。
Ryūgakusei desu ne. Sore deshitara, "hikazei setai" to shite hokenryō no gengaku shinsei ga kanō desu. Kochira no "shotoku shinkokusho" ni, zennen no nihon kokunai de no shūnyū ga "zero" de aru to kinyū shite teishutsu shite kudasai. Bēsu no hokenryō ga yaku nana-wari yasuku narimasu.
เป็นนักเรียนต่างชาติสินะครับ ถ้าอย่างนั้นสามารถยื่นคำร้องขอลดหย่อนค่าประกันในฐานะ "ครัวเรือนที่ได้รับการยกเว้นภาษีเนื่องจากไม่มีรายได้" ได้ครับ รบกวนกรอกใน "ใบแจ้งรายได้" นี้ว่ารายได้ในปีที่ผ่านมาในญี่ปุ่นเป็น "ศูนย์เยน" แล้วยื่นเรื่องเข้ามาได้เลยครับ ค่าประกันจะถูกลดหย่อนไปประมาณ 70% จากอัตราปกติครับ
คนไทย (タイ人留学生 / 社員)
わかりました！すごく助かります。用紙に記入して提出します。ありがとうございます。
Wakarimashita! Sugoku tasukarimasu. Yōshi ni kinyū shite teishutsu shimasu. Arigatō gozaimasu.
เข้าใจแล้วค่ะ! ช่วยได้มากเลยค่ะ เดี๋ยวเขียนใส่ใบนี้แล้วยื่นส่งให้นะคะ ขอบคุณมากค่ะ