ไขความลับรายการที่ถูกหักจากสลิปเงินเดือน (Kyuyo Meisai) ทำความเข้าใจเรื่องภาษีเงินได้ ภาษีผู้อยู่อาศัย ประกันสังคม และขั้นตอนการขอคืนเงินประกันบำนาญชราภาพ (脱退一時金 - Lump-sum Withdrawal Payment) เมื่อจะเดินทางกลับไทยอย่างละเอียด
สวัสดีค่ะทุกคน! ยินดีต้อนรับเข้าสู่บทเรียนภาษาญี่ปุ่นเพื่อชีวิตการทำงานในญี่ปุ่นกับ YUI & YUTO เซนเซ อีกเช่นเคยค่ะ! สำหรับชาวไทยที่เดินทางมาทำงานในประเทศญี่ปุ่น ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะวิศวกร พนักงานบริษัททั่วไป (技術・人文知識・国際業務), วีซ่าทักษะเฉพาะทาง (特定技能), หรือผู้ฝึกงานเทคนิค (技能実習) หรือแม้กระทั่งนักเรียนไทยที่ทำทำงานพาร์ทไทม์ (アルバイト) เรื่องหนึ่งที่เรามักจะมีคำถามเมื่อสิ้นเดือนมาถึงก็คือ "ทำไมเงินเดือนที่ตกลงกันไว้ ถึงเหลือไม่ตรงกับเงินที่เข้าบัญชีจริงๆ ?" ค่ะ!
นั่นเป็นเพราะว่าที่ประเทศญี่ปุ่น มีระบบการหักภาษี ณ ที่จ่ายและประกันสังคมที่ซับซ้อนมาก ซึ่งจะถูกแสดงอยู่ใน "สลิปเงินเดือน (給与明細 - Kyūyo Meisai)" ของพวกเรานั่นเองค่ะ ในบทความนี้พวกเราจึงอยากพาทุกคนไปแกะรหัสคำศัพท์ในใบสลิปเงินเดือนอย่างละเอียด พร้อมทั้งอธิบายระบบประกันสังคม ภาษีต่างๆ และเผยขั้นตอน "การยื่นขอเงินบำนาญคืน (脱退一時金)" เมื่อเรียนจบหรือลาออกจากงานเพื่อเดินทางกลับไทยค่ะ ซึ่งเงินจำนวนนี้สามารถขอคืนได้นับแสนหรือล้านเยนเลยทีเดียวค่ะ!
เมื่อคุณได้รับใบสลิปเงินเดือน (มักจะแจกเป็นกระดาษหรือในระบบออนไลน์) ตัวสลิปจะถูกแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลักๆ ดังนี้ค่ะ
| คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น | คำอ่าน (Hiragana/Romaji) | คำแปลภาษาไทย | ความหมาย / รายละเอียด |
|---|---|---|---|
| 給与明細 | きゅうよめいさい (Kyūyo Meisai) | ใบสลิปเงินเดือน / รายละเอียดค่าจ้าง | เอกสารแสดงรายละเอียดรายจ่ายและเงินสุทธิประจำเดือน |
| 基本給 | きほんきゅう (Kihonkyū) | เงินเดือนพื้นฐาน | เงินเดือนขั้นต้นตามที่ตกลงในสัญญาจ้าง (ไม่รวมค่าโอทีและเงินช่วยเหลืออื่นๆ) |
| 手当 | てあて (Teate) | เงินช่วยเหลือ / เบี้ยเลี้ยง / ค่าตอบแทนพิเศษ | เงินช่วยเหลือเพิ่มเติม เช่น ค่าเดินทาง ค่าที่พัก หรือค่าครองชีพ |
| 通勤手当 | つうきんてあて (Tsūkin Teate) | ค่าเดินทาง / ค่าพาหนะ | ค่าเดินทางระหว่างบ้านกับบริษัท (มักยกเว้นภาษีเงินได้ตามขีดจำกัด) |
| 時間外手当 | じかんがいてあて (Jikangai Teate) | เงินค่าล่วงเวลา (OT) | เงินรายชั่วโมงที่เราได้เพิ่มเติมจากการทำงานเกินเวลาทำงานปกติ |
| 総支給額 | そうしきゅうがく (Sōshikyūgaku) | ยอดเงินจ่ายรวม (เงินเดือนดิบ) | เงินเดือนพื้นฐานบวกด้วยเงินช่วยเหลือทั้งหมด ก่อนที่จะถูกหักเงินใดๆ |
| 控除 | こうじょ (Kōjo) | รายการหักเงิน ณ ที่จ่าย | ยอดรวมเงินที่หักออกไปจ่ายภาษีและประกันสังคม |
| 差引支給額 / 手取り | さしひきしきゅうがく / てどり (Tedori) | รายได้สุทธิ / เงินรับจริงเข้าบัญชี | เงินเดือนจริงที่บริษัทโอนเข้าบัญชีธนาคารของคุณหลังจากหักภาษีและประกันหมดแล้ว |
ในส่วน 控除 (รายการหักเงิน) คือส่วนที่มักจะทำให้เราแปลกใจมากที่สุด มาทำความเข้าใจหน้าที่ของคำศัพท์แต่ละคำในส่วนนี้กันค่ะ
| คำศัพท์ภาษาญี่ปุ่น | คำอ่าน (Hiragana/Romaji) | คำแปลภาษาไทย | คำอธิบายระบบและการคำนวณ |
|---|---|---|---|
| 所得税 | しょとくぜい (Shotokuzei) | ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา | ภาษีที่จ่ายให้รัฐบาลกลาง คำนวณเป็นเปอร์เซ็นต์ขั้นบันไดตามเงินได้ของปีปัจจุบัน |
| 住民税 | じゅうみんぜい (Jūminzei) | ภาษีผู้อยู่อาศัย / ภาษีท้องถิ่น | ภาษีบำรุงจังหวัด/เขต คำนวณจากรายได้ของ "ปีที่แล้ว" (ดังนั้นผู้ทำงานปีแรกในญี่ปุ่นจะไม่ถูกหัก และจะเริ่มโดนหักก้อนโตตั้งแต่เดือนมิถุนายนในปีที่ 2) |
| 健康保険料 | けんこうほけんりょう (Kenkō Hokenryō) | เบี้ยประกันสุขภาพ | หักเพื่อสิทธิการรักษาพยาบาล รัฐจ่าย 70% เราจ่ายเองเพียง 30% ของค่ารักษาพยาบาลเมื่อไปคลินิกหรือโรงพยาบาล |
| 厚生年金保険料 | こうせいねんきんほけんりょう | เบี้ยประกันบำนาญชราภาพ (พนักงาน) | เงินบำนาญสะสมสำหรับตอนแก่ชรา เป็นรายการหักเงินที่มีสัดส่วนสูงที่สุด (ประมาณ 9.15% ของฐานรายได้ โดยบริษัทสมทบให้อีกครึ่งหนึ่ง) |
| 雇用保険料 | こようほけんりょう (Koyō Hokenryō) | เบี้ยประกันการว่างงาน | เงินสิทธิประโยชน์กรณีถูกเลิกจ้าง หรือลาออกจากงาน เพื่อรับเงินชดเชยว่างงานรายเดือนในขณะหางานใหม่ |
| 社会保険 | しゃかいほけん (Shakai Hoken) | ประกันสังคมญี่ปุ่น (แบบพนักงาน) | เป็นชื่อเรียกรวมของเบี้ยประกันสุขภาพ บำนาญ และประกันการว่างงาน |
คนไทยหลายคนตกใจมากค่ะเมื่อเริ่มทำงานในปีที่ 2 แล้วอยู่ๆ ได้เงินสุทธิ (手取り - Tedori) ลดลงไปประมาณ 10,000 - 20,000 เยนต่อเดือน นั่นเป็นเพราะระบบ 住民税 (ภาษีผู้อยู่อาศัย) จะเก็บภาษีย้อนหลังจากการทำงานของปีที่แล้ว ดังนั้นในปีแรกที่คุณเพิ่งเดินทางมาญี่ปุ่น คุณจะไม่มีประวัติรายได้ของปีที่ผ่านมา จึงไม่ต้องเสียภาษีนี้จนกว่าจะเข้าสู่ปีที่ 2 ค่ะ ดังนั้นต้องบริหารจัดการเงินให้ดีนะคะ!
สำหรับชาวต่างชาติ (รวมถึงคนไทย) ที่จ่ายเบี้ย 厚生年金 (เงินประกันบำนาญชราภาพ) ในประเทศญี่ปุ่น เมื่อตัดสินใจที่จะเดินทางกลับประเทศไทยถาวร คุณสามารถยื่นเรื่องเพื่อขอคืนเงินบำนาญส่วนนี้ได้ค่ะ เรียกว่า 「脱退一時金」(Dattai Ichijikin - Lump-sum Withdrawal Payment) ค่ะ!
เงินที่ได้รับคืนจากบำนาญนั้น จะถูกหักภาษีเงินได้ไว้ ณ ที่จ่ายทันที 20.42% ค่ะ แต่ข่าวดีก็คือ เราสามารถขอคืนเงินส่วนต่าง 20% นี้คืนได้เช่นกันค่ะ! โดยต้องแต่งตั้งตัวแทนเสียภาษีในญี่ปุ่น (納税管理人が代理) เช่น เพื่อนชาวญี่ปุ่น หรือสำนักงานบัญชีในญี่ปุ่น ให้ไปทำเรื่องขอคืนภาษี ณ สรรพากรญี่ปุ่น แล้วจึงโอนเงินก้อนที่สองนี้ตามกลับมาให้เราที่ประเทศไทยค่ะ
หากคุณพบข้อสงสัยหรือเงินเดือนโอนเข้ามาไม่ตรงตามจำนวนที่ควรจะเป็น คุณสามารถเข้าไปสอบถามกับฝ่ายบุคคล (人事部 - Jinjibu) หรือผู้จัดการของบริษัทโดยใช้ประโยคสนทนานี้ได้ค่ะ
すみません、今月の給与明細のことで、少しお聞きしたいのですが、お時間大丈夫でしょうか？
Sumimasen, kongetsu no kyūyo明細 no koto de, sukoshi okiki shitai no desu ga, ojikan daijōbu deshou ka?
ขอโทษนะครับ เกี่ยวกับใบสลิปเงินเดือนของเดือนนี้ อยากจะขอรบกวนสอบถามอะไรสักหน่อยน่ะครับ ไม่ทราบว่าพอจะมีเวลาไหมครับ?
はい、大丈夫ですよ。どのような質問でしょうか？
Hai, daijōbu desu yo. Donoyō na shitsumon deshou ka?
ได้ครับ ไม่มีปัญหาครับ มีคำถามเรื่องอะไรเหรอครับ?
手取りの金額が、先月より少し少なくなっているようなのですが、控除欄の「住民税」が引かれているからでしょうか？
Tedori no kingaku ga, sengetsu yori sukoshi sukunaku natte iru yō na no desu ga, kōjolan no "Jūminzei" ga hikarete iru kara deshou ka?
จำนวนเงินที่ได้รับจริง (Tedori) ดูเหมือนจะลดลงกว่าเดือนที่แล้วนิดหน่อยครับ เป็นเพราะมีการหัก "ภาษีผู้อยู่อาศัย (Juminzei)" ในช่องรายการหักใช่ไหมครับ?
ああ、そうですね。サムサックさんは日本で働いて2年目に入りましたので、今月から新しく住民税の控除が開始されました。そのため、手取り額が少し減っています。
Aa, sō desu ne. Samusakku-san wa nihon de hataraite ninenme ni hairimashita node, kongetsu kara atarashiku jūminzei no kōjo ga kaishi saremashita. Sono tame, tedorigaku ga sukoshi hette imasu.
อ๋อ ใช่ครับ เนื่องจากคุณสมศักดิ์เข้าสู่ปีที่ 2 ของการทำงานในประเทศญี่ปุ่นแล้ว ตั้งแต่เดือนนี้เป็นต้นไปจึงเริ่มมีการหักภาษีผู้อยู่อาศัยรายการใหม่ครับ ทำให้ยอดรับจริงสุทธิลดลงเล็กน้อยครับ
なるほど、2年目から住民税がかかるのですね。よく分かりました。ありがとうございます！
Naruhodo, ninenme kara jūminzei ga kakaru no desu ne. Yoku wakarimashita. Arigatō gozaimasu!
เข้าใจแล้วครับ เริ่มเก็บภาษีผู้อยู่อาศัยตั้งแต่ปีที่สองนี่เอง กระจ่างแล้วครับ ขอบคุณมากๆ ครับ!